ΕΠΕΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΑ - ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΛΚΑΣ
www.epea.gr - Βρίσκεστε εδώ: Αρχική σελίδα » Νεοελληνικές Σπουδές
Λάμπρος Πόλκας, δ.φ., στην κλασική φιλολογία - Μ.Δ.Ε. στην ηλεκτρονική μάθηση - εκπαιδευτικός στη Δ.Ε.
 
Σχετικά με το epea.gr
Σύσταση
Επικοινωνία
Προσωπικά
Εργασίες ΠαΠει
Εισηγήσεις
ΚΕΓ
ΠΑΚΕ
Ψηφιακά Γράμματα
Κλασικά
Ανθρωπιστικά
Παιδεία
Κλασικές Σπουδές
Νεοελληνικές Σπουδές
Εκπαίδευση
Γραμματεία
Γλώσσα
Μετάφραση
Ενδογλωσσική
Διαγλωσσική
Web 2.0
Ιστολόγια

 


Γλώσσα και μεταρρύθμιση

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Ομιλία σε συνέδριο του Ιστορικού Αρχείου του Πανεπ. Αθηνών
Θέμα: Πανεπιστήμιο και μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα:
Ιστορικές προσεγγίσεις
Αθήνα 7-8/06/2007


Ευχαριστώ για την πρόσκληση συμμετοχής στο επετειακό αυτό συνέδριο, με αφορμή τα εκατόν εβδομήντα χρόνια από την ίδρυση του Πανεπιστημίου Αθηνών και με θεματικό στόχο την ιστορική προσέγγιση των μεταρρυθμίσεων στον πανεπιστημιακό χώρο της χώρας. Ο τίτλος της δικής μου εισήγησης, όπως αναγράφεται στο πρόγραμμα του συνεδρίου, παραείναι γενικός και αόριστος, χρειάζεται επομένως, έστω και εκπρόθεσμα, στοιχειώδη εξειδίκευση, την οποία και επιχειρώ εφεξής με οριακή συντομία.

...δείτε περισσότερα

Το γλωσσικό ζήτημα και το ζήτημα της γλώσσας

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

το Βήμα,...

H αναδιάταξη του υλικού και η συνακόλουθη εικόνα που εμφανίζεται ως προς τα ιστορικά κυρίως δεδομένα της ελληνικής λογοτεχνίας, αποτελεί ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα γνωρίσματα του βιβλίου του Roderick Beaton Eισαγωγή στη Nεότερη Eλληνική Λογοτεχνία (Αθήνα: εκδ. "Nεφέλη”  1996). Ίσως και μόνον αυτή η αναδιάταξη θα αρκούσε για να δικαιώσει τη σύνταξη μιας νέας ιστορίας της ελληνικής λογοτεχνικής παραγωγής. Tο χαρακτηριστικό στοιχείο αυτής της αναδιάρθρωσης είναι, κατά τη γνώμη μου, η αποσύνδεση της ιστορίας του γλωσσικού ζητήματος από τον κύριο κορμό της ιστορίας της νεοελληνικής λογοτεχνίας.

...δείτε περισσότερα

Από τον "Φιλοκτήτη" του Σοφοκλή στον "Φιλοκτήτη" του Γιάννη Ρίτσου: Πρόσωπα και προσωπεία

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Μιλάνο/Βενετία/
Αθήνα 2006

Ι. Η εισήγηση επικεντρώνεται στον Φιλοκτήτη του Γιάννη Ρίτσου, συνθεμένον από τον Μάη του 1963 έως τον Οκτώβριο του 1965, ανάμεσα σε δυο εξορίες, μεταξύ Αθήνας και Σάμου. Περιέχεται στον έκτο τόμο των Απάντων, που φέρει τον τίτλο «Τέταρτη Διάσταση», όπου συντάσσονται δεκαεπτά θεατρικοί μονόλογοι της ώριμης περιόδου του ποιητή (1956-1972), από τους οποίους οι δώδεκα είναι σαφώς αρχαιόθεμοι.

...δείτε περισσότερα

Είδωλα καμόντων

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Για τη Νέκυια
του Χρόνη Μπότσογλου

Αθήνα 2002

 

Συνειρμοί λοξοί που θέλουν να γεφυρώσουν τη Νέκυια της Οδύσσειας, αφηγημένη μπροστά στους Φαίακες από τον Οδυσσέα σε εξακόσιους σαράντα στίχους της ενδέκατης ραψωδίας, με τη χειροποίητη Νέκυια του Χρόνη Μπότσογλου, ιστορημένη σε είκοσι έξι συνεχόμενους μεγάλους πίνακες, που προσβλέπουν στο δικό τους μέλλον μέσα από το δραματικό τους παρελθόν.

...δείτε περισσότερα

Κώστας Τσόκλης: Κανένας περίπατος δεν πρέπει να μένει χωρίς αμοιβή

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Θεσσαλονίκη 10/01/1996

Ελλαδική εντοπιότητα ή ξενότροπη παγκοσμιότητα; παράδοση ή νεωτερισμός; συνθήκες πρωτοπορίας ή αναγκαστικής μίμησης; ακαδημαϊκή παιδεία ή βασανισμένη αυθορμησία; πρωτογενές ή δάνειο ταλέντο; ευγένεια ή ευτέλεια των εκφραστικών μέσων; Όπως κι αν έχει το πράγμα, ο Κώστας Τσόκλης θεωρεί τα διλήμματα αυτά, λίγο πολύ, αγοραία, και τα αντιμετωπίζει με προκλητική υποψία· ξεφλουδίζει κατά κανόνα τα παρδαλά στολίδια τους, για να ανακαλύψει, όπου και όταν υπάρχει, τον σκληρό και μαύρο πυρήνα τους.

...δείτε περισσότερα

Καβαφική ποίηση και καβαφικές σπουδές

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Ρώμη
Δεκέμβριος 2003

Η επαναληπτική επιστροφή στα καβαφικά ποιήματα, η προσωρινή έστω απώθηση της βιβλιογραφικής και φιλολογικής γνώσης, η αποφόρτιση του ποιητικού κειμένου από τη γραμματολογική του εξάρτυση, αναδεικνύουν αυτόματα την ουσιαστική αυτονομία της ποίησης, που συμπίπτει λίγο πολύ με τη μοναξιά της. Μια μοναξιά όμως μεταδόσιμη, που γεφυρώνει την απόσταση ανάμεσα στο ποίημα και στην ανάγνωση, στον ποιητή και στον αναγνώστη.

...δείτε περισσότερα

Νεοελληνικά Γράμματα: 1940-1950

Δ.N.MAPΩNITHΣ

Δεκαετία 1940-1950
Ιστορία Νέου Ελληνισμού,
Τα Νέα

Εισαγωγικά

Η δεκαετία 1940-1950 θα μπορούσε (ή θα έπρεπε) να θεωρηθεί ανοιχτή ως προς τα νεοελληνικά γράμματα. Στον βαθμό που αφενός ευνόησε την εγκατάσταση ποιητών και πεζογράφων του μεσοπολέμου, αφετέρου κυοφόρησε τη λεγόμενη πρώτη μεταπολεμική γενιά. Από την άποψη αυτή είναι μια δεκαετία γραμματολογικά ατίθαση, που δύσκολα αυτονομείται, κυρίως σε ό,τι αφορά τα νέα της πρόσωπα και έργα, τα οποία κατά κανόνα διαμορφώνονται οριστικά στην επόμενη δεκαετία. Η διάκριση εντούτοις ανάμεσα σε μεσοπολεμικές εισφορές και μεταπολεμικές προκαταβολές προτείνεται εδώ ως θεμιτή μέθοδος, σχηματικής έστω, ταξινόμησης.

...δείτε περισσότερα

Κουλτούρα και διαμεσολαβητές

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Διεθνές Συνέδριο
«Κουλτούρα και Κοινωνική Συνοχή»
Θεσσαλονίκη: 10-13/4/1997

Στη ρεαλιστική και ωφέλιμη, κατά τα άλλα, θεωρία της «Aισθητικής της πρόσληψης» αφαιρείται ή υποβαθμίζεται η σημασία ενός ενδιάμεσου κρίκου, ο οποίος επηρεάζει, αποφασιστικά κάποτε, την πρόσληψη της λογοτεχνίας και της τέχνης. Eννοούνται οι εκάστοτε μηχανισμοί διαμεσολάβησης και οι διαμεσολαβητές που τους κινούν. Tούτο σημαίνει ότι, ανάμεσα στην παραγωγή και στην πρόσληψη της κουλτούρας, παρεμβαίνουν κάθε φορά κάποιοι που ρυθμίζουν, περισσότερο ή λιγότερο, την κατανάλωσή της, επιβάλλοντας τον δικό τους «ορίζοντα προσδοκιών» στο καταναλωτικό κοινό.

...δείτε περισσότερα

Μεταφορικός κόσμος και λόγος στον "Ερωτόκριτο"

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ
 
Ανώγεια

Κρήτη, 2-3 Ιουλίου 2000

H ερωτική και ερωτολογική έκφραση, τόσο στην ποίηση όσο και στον καθημερινό μας λόγο, παρουσιάζει μια χαρακτηριστική ανισομέρεια: οι κυριολεκτικοί δείκτες της αγάπης και του έρωτα είναι λίγοι· ενώ οι μεταφορικοί τρόποι αποδεικνύονται πολλαπλάσιοι. Tούτο ισχύει και στην περίπτωση του Eρωτόκριτου.

...δείτε περισσότερα

Καβάφης-Σεφέρης: Παράλληλοι;

Δ. N. MAPΩNITHΣ 

Το Βήμα της Κυριακής
(22/ 9/1996)

Η σχέση Kαβάφη-Σεφέρη υπάκουσε στο σχήμα «απώθηση-έλξη». Tούτο, εκτός των άλλων, σημαίνει ότι ο μικρασιάτης ποιητής από νωρίς αισθάνθηκε πως είχε να ανταγωνιστεί και να συναγωνιστεί με τον αλεξανδρινό, αναγνωρίζοντας το επιβλητικό ή και καταθλιπτικό του μέγεθος. Mε τους όρους αυτούς πιστεύω πως πρέπει να ερμηνευθεί η εξέλιξη ενός πρώιμου αντιλόγου σε έναν ώριμο και όψιμο διάλογο του Σεφέρη με τον Kαβάφη, τα σήματα του οποίου πύκνωναν όσο προόδευε το έργο (ποιητικό και κριτικό) του μικρασιάτη ποιητή. Έτσι έγιναν ορατές κάποιες παραπληρωματικές αντιστοιχίες μεταξύ τους.

...δείτε περισσότερα

Η ρητορική της καθαρεύουσας

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Expolangues
Παρίσι, 1999 

Περισσότερο η προγραμματική χρήση της καθαρεύουσας και λιγότερο η προσωπικότερη χρήση της συνεπάγονται μερική ή και ολική διάσπαση της βιογλωσσικής εμπειρίας, η οποία υπόκειται σε κάθε ποίημα και το υποστηρίζει. Θέλω να πω ότι: εξαιτίας ακριβώς της καθαρεύουσας, διασπάται η βιωματική υπόστρωση από τη γλωσσική της επίστρωση, αφήνοντας ανάμεσά τους ένα είδος κενού. Tούτο πιθανόν σημαίνει: η καθαρεύουσα γλώσσα επιβάλλεται στο πραγματικό ή φαντασιακό βίωμα, το εξογκώνει ή ενμέρει το παραμορφώνει. Aποτέλεσμα: το ποίημα πλέον εκτρέπεται έτσι προς τον αριστοτελικό στόχο της ρητορικής πειθούς· απομακρύνεται επομένως από τη μιμητική αρχή της αριστοτελικής Ποιητικής, όπου κύριος σκοπός του ποιητικού λόγου είναι και παραμένει η ανάδειξη μιας ανθρωπογνωστικής πράξης.

...δείτε περισσότερα

Η κρίση της κριτικής

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

ΜΙΘΕ, Πανεπιστήμιο Αθηνών
18/01/2001

O τίτλος της ομιλίας μου επιδέχεται, υποθέτω, συμπληρωματικές μεταξύ τους ερμηνείες, άλλες σχολαστικότερες και άλλες πιο ουσιαστικές. Λ.χ. από μιαν άποψη θα μπορούσε ο τίτλος να εκτιμηθεί και ως ταυτολογία, στο βαθμό που οι δύο λέξεις, οι οποίες τον συνθέτουν, παράγονται από το ρήμα κρίνω. Oπότε κρίση και κριτική σημασιολογικά περίπου ταυτίζονται: η δεύτερη περιέχει την πρώτη και συγχρόνως την προϋποθέτει. Σύμφωνα λοιπόν με αυτόν τον ορισμό κριτική είναι η τέχνη (η επιστήμη θα έλεγε ο Πλάτων), η οποία συστηματοποιεί και τεκμηριώνει την αυτόματη κρίση μας για ένα πρόσωπο, πράγμα ή γεγονός.

...δείτε περισσότερα

Τα σύμβολα της γλώσσας

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

το Βήμα, 7/1/2001

Αν δεχτούμε ότι τα σύμβολα και η συμβολική γλώσσα αποτελούν υπέρθεση κατά κάποιον τρόπο της παρομοίωσης και της μεταφοράς· αν θυμηθούμε την ευρηματική ωφέλεια των αριθμών ως μαθηματικών συμβόλων αλλά και των αλφαβητικών γραμμάτων ως σωτήριων συμβόλων της γραφής· αν σκεφτούμε το λογοτεχνικό και καλλιτεχνικό κίνημα του συμβολισμού, στο οποίο ακούμπησε ο μοντερνισμός του αιώνα μας· τότε οφείλουμε να υποδεχτούμε τα σύμβολα κάθε λογής ως αναφαίρετο παραπλήρωμα της ανθρώπινης έκφρασης και επικοινωνίας.

...δείτε περισσότερα