ΕΠΕΑ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΑ - ΛΑΜΠΡΟΣ ΠΟΛΚΑΣ
www.epea.gr - Βρίσκεστε εδώ: Αρχική σελίδα » Κλασικές Σπουδές
Λάμπρος Πόλκας, δ.φ., στην κλασική φιλολογία - Μ.Δ.Ε. στην ηλεκτρονική μάθηση - εκπαιδευτικός στη Δ.Ε.
 
Σχετικά με το epea.gr
Σύσταση
Επικοινωνία
Προσωπικά
Εργασίες ΠαΠει
Εισηγήσεις
ΚΕΓ
ΠΑΚΕ
Ψηφιακά Γράμματα
Κλασικά
Ανθρωπιστικά
Παιδεία
Κλασικές Σπουδές
Νεοελληνικές Σπουδές
Εκπαίδευση
Γραμματεία
Γλώσσα
Μετάφραση
Ενδογλωσσική
Διαγλωσσική
Web 2.0
Ιστολόγια

 


Παράσταση του χώρου και του χρόνου σε νουβέλες και ανέκδοτα του Ηροδότου

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Ηρόδοτος. Οκτώ νουβέλες και τέσσερα ανέκδοτα.
¶γρα: Αθήνα 2001 (2η έκδ): 243-250.

Προτείνω να διακριθούν δύο βασικές κατηγορίες παράστασης του χώρου και του χρόνου μέσα στο συνολικό έργο του Ηροδότου:·η πρώτη αντιστοιχεί περισσότερο στο ιστορικό και γεωγραφικό μέρος της συγγραφής· η δεύτερη προσιδιάζει στις κεντρικές ή περιφερειακές νουβέλες και στα συνοπτικότερα ανέκδοτα. Με το μέτρο αυτό μιλούμε αφενός για ιστορικό χώρο και χρόνο, αφετέρου για νοβελιστικό χώρο και χρόνο.

...δείτε περισσότερα

Θεοδικία και ανθρωποδικία στον Ηρόδοτο

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Mètis 9, 1994: 69-78

Στο έργο του Ηροδότου διασταυρώνονται δύο γραμμές: η ενωτική-ανθρωπολογική και η διχαστική-πολεμική. Ζητούμενο αυτού του άρθρου είναι να μελετηθεί με τη δέουσα προσοχή το σημείο διασταύρωσης.

...δείτε περισσότερα

Διάλογος πολιτισμών σε συνθήκες κρίσης

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Eυρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Βρυξέλλες 5/12/2001

Ο διάλογος πολιτισμών όχι μόνο δεν ήταν άγνωστος στην αρχαϊκή και κλασική Eλλάδα, αλλά αποτυπώθηκε με παραδειγματικό τρόπο σε κάποια κορυφαία έργα της. Παραμένει ωστόσο ανοιχτό για το παρόν το επόμενο κρίσιμο ερώτημα: μπορεί ο διάλογος πολιτισμών να αποτρέψει έναν πόλεμο; μήπως επιζητείται και προκύπτει, όταν πια ο παραλογισμός του πολέμου γίνεται προφανής και αφόρητος;

...δείτε περισσότερα

Η αρχαία κληρονομιά: γέφυρες πραγματικές, στημένες, κομμένες

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Βουλιάζει όποιος σηκώνει τις μεγάλες πέτρες

Γ. Σ.

Από τον τόμο
Οι χρήσεις της αρχαιότητας
από το νέο ελληνισμό
(14-15 Απριλίου 2000), Αθήνα:
ΕΣΝΠΓΠ, 2002, σσ. 13-24.

Το πεδίο αναφοράς μου θα είναι κυρίως η θεσμοθετημένη ανθρωπιστική μας παιδεία και εκπαίδευση –σχολική και πανεπιστημιακή. Δεν νομίζω πως χρειάζονται πρόσθετα επιχειρήματα για να κατοχυρωθεί ο χώρος αυτός ως ο κρισιμότερος και ο πλέον ευάλωτος σε σχέση με τον ορισμό και την εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής κληρονομιάς –πήγα να πω: της αρχαίας σκουριάς.

...δείτε περισσότερα

Αρχαία ελληνική γλώσσα: μύθοι και μυθοποίηση

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ 

Από τον τόμο, Γ. Χάρης (επιμ.),
Δέκα μύθοι για τη γλώσσα.
Πρόσωπα 21ος αιώνας. 
 Τα Νέα, 16/09/ 2000.

Στο μύθευμα περί της αρχαίας ελληνικής γλώσσας οφείλονται παρεπόμενες εμπλοκές του γλωσσικού μας ζητήματος και μια σειρά από συγγενικά ιδεολογήματα, που εδώ μόνον επιγράφονται. Eννοούνται τα μυθεύματα για:

(α) την καθαρότητα και τον άμεικτο χαρακτήρα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας·
(β) την πρότυπη αξία της έναντι όλων των άλλων γλωσσών·
(γ) την αδιατάρακτη συνοχή και συνέχειά της·
(δ) το αμετάφραστό της·
(ε) την αποκλειστική κληροδοσία της στους Nεοέλληνες.

 

...δείτε περισσότερα

"Πέρσες": ο κανόνας και η εξαίρεση

Δ. N. MΑΡΩΝΙΤΗΣ

Το Βήμα, 23/7/1995

H ριζοσπαστική εξαίρεση των Περσών του Αισχύλου εντοπίζεται στην απροσδόκητη αντιστροφή της ελληνικής νίκης σε περσική ήττα και στην παρεπόμενη μετάθεση της σκηνικής δράσης από την Aθήνα στα Σούσα. H διπλή αυτή δραματουργική ανατροπή πρέπει να προκάλεσε το 472 π.χ. και υποκριτικές περιπλοκές.

...δείτε περισσότερα

Ο Όμηρος στην εποχή του πολυπολιτισμού

Αντώνης Ρεγκάκος

Αναδημοσίευση

Θα μπορούσε κανείς να περιγράψει όσα διαδραματίστηκαν την χρονιά που μόλις πέρασε σαν μια οξεία υποτροπή της “ελληνομανίας” (Graekomanie) που είχε ενσκήψει στην Γερμανία το πρώτο μισό του 19ου αιώνα. Tόσο πρωτόγνωρη σε πάθος και ένταση για τα μεταπολεμικά χρονικά της χώρας ήταν η συζήτηση μεταξύ των κλασικών αρχαιολόγων, ιστορικών και φιλολόγων. H νηφαλιότητα και οι χαμηλοί τόνοι που κυριαρχούσαν μέχρι σήμερα στον χώρο των αρχαιογνωστικών σπουδών στη Γερμανία, εγκαταλείφθηκαν σαν να μην υπήρξαν ποτέ...



...δείτε περισσότερα

Ελληνικός και βαρβαρικός κόσμος και λόγος

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ 

Τα όρια της αρχαίας κληρονομιάς.
Η διαχείριση της αρχαιότητας από τον νεότερο ελληνισμό.
Ρέθυμνο: Φιλοσοφική Σχολή
Πανεπιστημίου Κρήτης, 30/10-3/11/1996

Οι τρέχουσες πολιτικές και πολιτιστικές συγκυρίες συχνά πυκνά μας παρασύρουν να μιλούμε με δογματικό τρόπο για ριζική και αγεφύρωτη αντίθεση Eλλάδος και Tουρκίας, ευρύτερα: Eυρώπης και Aσίας. Eκτιμώ ότι η ανίχνευση των αρχών μιας παρόμοιας ιδεολογίας στην ελληνική αρχαιότητα θα μπορούσε να αποδειχτεί σήμερα διδακτική και ωφέλιμη, ώστε να εκτοπίσει εθνικιστικές και ρατσιστικές ιδεοληψίες.

...δείτε περισσότερα

Από τον Όμηρο στον Σεφέρη: η διάδοση του ελληνικού πολιτισμού

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού
Αθήνα, 14/11/2001

Αν η ανθρωπομετρική και ανθρωπογνωστική σταθερότητα της ελληνικής αρχαιότητας μπορεί να αποδειχτεί μέτρο ελέγχου, και αυτοελέγχου, στους δικούς μας καιρούς, που συχνά πυκνά γίνονται άμετροι και όχι σπάνια απάνθρωποι, οι διαδοχικές μεταλλαγές της (στην πολιτική και στον πολιτισμό, στα γράμματα και στις τέχνες, στη φιλοσοφία και στην επιστήμη) είναι ίσως ωφελιμότερες, εφόσον ζητούμενο παραμένει ακόμη η ισόρροπη ανάπτυξη παράδοσης και νεοτερικότητας, σταθερών και εναλλασσόμενων σημείων στήριξης της σύγχρονης κοινωνίας, ούτως ώστε να μην αγκυλώνεται σε ένα στείρο και εντέλει μισαλλόδοξο συντηρητισμό.

...δείτε περισσότερα

Ο Οδυσσέας και οι γυναίκες. Από την παρασυζυγία στη συζυγία

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Δελφοί 1998

Αν η Οδύσσεια μοιάζει με ενάρετο παραμύθι στην επιφάνειά της, στο βάθος της μελετά με τόλμη την ερωτική παθολογία, συμφιλιώνοντας τις παρασυζυγικές εκτροπές με τη συζυγική τροπή. Ζητούμενο είναι να βρεθεί τρόπος ευάγωγος, που ευνοεί το πέρασμα από τις πρώτες στη δεύτερη.

...δείτε περισσότερα

Mythos et ploké dans l’ «Odyssé»: a propos de l’ «Irou Pygmè».

D. N. MARONITIS

L’épisode marginal et singulier de l’«Irou pygmè», qui ouvre le chant XVIII de l’Odyssée (1-157) et donne lieu à un récit d’une longeur et d’une conclusion inhabituelle, nous autorise, s’il ne nous y oblige pas, à réexaminer le rapport entre mythos et plokè dans les deux épopées homériques. Et en particulier dans l’Odyssée, où la relation des deux termes se complique et prend un tour qui a de quoi surprendre l’auditeur-lecteur.

...δείτε περισσότερα

"Ίων": ποιος ελέγχει ποιον

Δ. N. MAPΩNITHΣ 

Το Βήμα 31/10/93

Aν περιοριστούμε στην εμφάνιση, στη μέθοδο και στον λόγο του ραψωδού Ίωνα, είμαστε υποχρεωμένοι να παραδεχτούμε ότι η ραψωδική τέχνη (και πίσω της η τέχνη της ποίησης) παραμένει, ως δημόσιο γεγονός, εξ ορισμού ανεξέλεγκτη: καθώς δεν ελέγχει η ίδια τον εαυτό της, δεν μπορεί να ασκήσει φερέγγυο έλεγχο μήτε στην ύλη μήτε και στα μέσα που χρησιμοποιεί· στην καλύτερη περίπτωση εκλαμβάνεται ως ετερόνομη δωρεά των Mουσών ή, όπως λέμε σήμερα, ως ανεξήγητο ταλέντο.

...δείτε περισσότερα

Μύθος και μυθοποίηση στην "Οδύσσεια"

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ 

Hellenische / Vorgeschichte: Die Hellenen
und ihre Nachbarn·
von der Vorgechichte bis zur Klassichen Periode.
Ohlstadt / Oberbayen - Deutchland,
DZA Verlag fuer Kultur und Wissenchaft
CmbH, 1996: 133-145

Ι. Στόχος του παρόντος κειμένου είναι να απαντήσει, με το παράδειγμα της Οδύσσειας, στο επόμενο κρίσιμο ερώτημα: πώς, με βάση έναν δεδομένο και εν πολλοίς δευσμευτικό μύθο, παράγεται ποίηση. Αυτή η δυσανάγνωστη μάλλον διαδικασία ονομάζεται εδώ "μυθοποίηση" (mythopoesis) –όρος που, με το ίδιο περίπου νόημα, χρησιμοποιείται και στη μελέτη του Terence Turner "Narrative structure and mythopoesis: A critic and reformulation of structuralist concepts of myth, narrative and poetics", Arethusa 10 (1977: 103-163).

...δείτε περισσότερα

Ήρωας με μάσκες

Δ. N. MAPΩNITHΣ

Το Βήμα 14/1/1996

Mπορεί ο ενθουσιασμός του Mπαχτίν για το νεότερο μυθιστόρημα (ως το μόνο γραμματειακό είδος που αυτοσυστήνεται απρόβλεπτο και εξελίξιμο στίς μέρες μας) να επικυρώνει πράγματι, ή και νά κολακεύει, τον μυθιστορηματικό φθίνοντα πια αιώνα μας, αδικεί όμως κατάφωρα, σχεδόν στο σύνολό της, την ελληνορωμαϊκή λογοτεχνία· ειδικότερα το ομηρικό έπος, περιορίζοντας αυθαίρετα το γραμματολογικό τοπίο του και τον ανθρωπολογικό του ορίζοντα.

...δείτε περισσότερα

Η ομηρική Ανδρομάχη

Δ.N.MAPΩNITHΣ

Μέγαρο Μουσικής,
Κύκλος «Ανδρομάχη»

Οι ήρωες της Iλιάδας και της Oδύσσειας, ακόμη και οι πρωτεύοντες, συνέχονται στενά μεταξύ τους· δείχουν το προφίλ τους, καθώς καθρεφτίζονται ο ένας πάνω στον άλλο, για να προκύψει στη συνεχόμενη και εξελισσόμενη αφήγηση η θετική ή αρνητική συγγένειά τους. Έτσι, με την πρόοδο της αφήγησης, συστήνονται ρόλοι συμπλη-ρωματικοί ή παραπληρωματικοί μεταξύ τους. Τούτο ισχύει κατεξοχήν για το ζεύγος της Ανδρομάχης και του Έκτορα στην Ιλιάδα.

...δείτε περισσότερα

Το ανθρώπινο σώμα και τα πάθη του στον Όμηρο

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Ελληνική
Χειρουργική Εταιρεία
Αθήνα 2/2/2001

Τα σωματικά πάθη του ανθρώπου στο πολεμικό περιβάλλον της Iλιάδας και στο μεταπολεμικό πλαίσιο της Oδύσσειας. Στη μιαν άκρη φονικά πάθη· στην άλλη πάθη μεταφονικά. Σώματα καταργημένα, σώματα μεταμορφωμένα, σώματα παραμορφωμένα, σώματα εξωραϊσμένα. Αυτό είναι το φάσμα της ομηρικής σωματολογίας –πλήρες και παραδειγματικό.

...δείτε περισσότερα

Λήθαργος και εγρήγορση της Πηνελόπης

Δ. Ν. ΜΑΡΩΝΙΤΗΣ

Το Βήμα
11/06/1972

Στα δύο πρώτα τρίτα του έπους οι σύντομες παρουσίες της Πηνελόπης αποτελούν κατά κάποιον τρόπο διαλείψεις της μονιμότερης απουσίας της. Στο τελευταίο τρίτο του έργου συμβαίνει το αντίθετο: οι σπάνιες απουσίες διακόπτουν μια παρουσία, που είναι περίπου αδιάπτωτη. Πού οφείλεται αυτή η δυσανάλογη κατανομή των νεκρών χρόνων της Πηνελόπης;

...δείτε περισσότερα